{"id":4302,"date":"2025-09-18T19:46:28","date_gmt":"2025-09-19T01:46:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/?p=4302"},"modified":"2025-09-18T23:46:13","modified_gmt":"2025-09-19T05:46:13","slug":"toponimos-los-simbolos-que-devuelven-identidad-a-los-barrios-de-izucar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/?p=4302","title":{"rendered":"Top\u00f3nimos: los s\u00edmbolos que devuelven identidad a los barrios de Iz\u00facar"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>Escrito por: Milton Andr\u00e9s Garc\u00eda Anaya<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Durante los \u00faltimos d\u00edas, quienes transitan por el z\u00f3calo de Iz\u00facar de Matamoros han notado nuevas im\u00e1genes en las bancas reci\u00e9n colocadas. Se trata de figuras que tambi\u00e9n aparecieron en estandartes durante el desfile de arcos y que incluso est\u00e1n presentes en el arco que adorna la antigua presidencia municipal. Son los top\u00f3nimos de los barrios izucarenses, s\u00edmbolos que rescatan la historia e identidad de la ciudad.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>\u00bfQu\u00e9 son los top\u00f3nimos?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Los top\u00f3nimos son nombres propios de lugares: pa\u00edses, monta\u00f1as, r\u00edos, ciudades o barrios. Forman parte esencial de la identidad de una comunidad, ya que permiten rastrear su historia. En M\u00e9xico, gran parte de los asentamientos de origen prehisp\u00e1nico conservan su nombre en n\u00e1huatl, aunque con el tiempo hayan sufrido variaciones.<\/p>\n\n\n\n<p>Iz\u00facar no es la excepci\u00f3n: su nombre proviene de la deformaci\u00f3n de la palabra n\u00e1huatl Itzocan, que significa \u201cDonde se labra la obsidiana\u201d. De hecho, en c\u00f3dices antiguos este asentamiento aparece representado con un cuchillo de obsidiana acompa\u00f1ado de huellas humanas, glifo que hasta hoy identifica al municipio.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"532\" height=\"630\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/glifo.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4303\" style=\"width:840px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/glifo.jpg 532w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/glifo-253x300.jpg 253w\" sizes=\"auto, (max-width: 532px) 100vw, 532px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Sin embargo, la ciudad no solo est\u00e1 conformada por Iz\u00facar como cabecera, sino por 14 barrios de origen prehisp\u00e1nico, divididos en dos grupos de siete: orientales y occidentales. Aunque cada uno lleva el nombre de un santo impuesto por los frailes dominicos durante la evangelizaci\u00f3n, han conservado su denominaci\u00f3n n\u00e1huatl a lo largo de los siglos.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>El proyecto de rescatar la memoria<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>El cronista municipal Ra\u00fal Mart\u00ednez V\u00e1zquez ha sido pieza clave en esta recuperaci\u00f3n simb\u00f3lica. Basado en investigaciones hist\u00f3ricas y ling\u00fc\u00edsticas, Mart\u00ednez logr\u00f3 precisar la forma correcta de escribir los nombres de los barrios y sus significados.El cronista explica que esta idea de dotar a los barrios de sus top\u00f3nimos no es nueva: los fallecidos cronistas Manuel S\u00e1nchez Cruz y Gonzalo Carrillo ya la hab\u00edan planteado, pero no se hab\u00eda concretado. Fue hasta la actual remodelaci\u00f3n del z\u00f3calo municipal cuando surgi\u00f3 la oportunidad de materializarla: las bancas nuevas ser\u00edan el espacio perfecto.Al revisar los planos, se percataron de que el z\u00f3calo tiene 16 jardineras, coincidiendo con el n\u00famero de barrios y colonias reconocidas en la arcada del antiguo palacio municipal. Esto permiti\u00f3 incluir tambi\u00e9n los top\u00f3nimos de dos barrios desaparecidos: San Miguel Tectepan y San Andr\u00e9s Tianquixpan, cuyos territorios corresponden hoy a las colonias San Miguel y El Calvario 1ra Secci\u00f3n.Con el apoyo de dos dise\u00f1adores gr\u00e1ficos, Mart\u00ednez retom\u00f3 s\u00edmbolos del C\u00f3dice Mendocino y de la Matr\u00edcula de Tributos, as\u00ed como met\u00e1foras del n\u00e1huatl para crear las im\u00e1genes de los barrios. Algunos resultaron sencillos, al compartir nombre con otros municipios (como Huaquechula o Piaxtla), mientras que otros requirieron mayor trabajo interpretativo, todo basado en el trabajo realizado en los a\u00f1os 80&#8217;s por el Mtro. Desiderio Hern\u00e1ndez Xochitiotzin quien se encarg\u00f3 de dotar un escudo a los 217 municipios de Puebla.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Identidad recuperada<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>El cronista celebra que los barrios se apropien de sus top\u00f3nimos y los usen como emblemas en arcos y festejos, pues son parte de su identidad colectiva. Incluso destaca c\u00f3mo los significados se relacionan con la vida actual: por ejemplo, Tecoxco se traduce como \u201cen el hueco\u201d, pero tambi\u00e9n se le puede traducir c\u00f3mo \u00abLugar de los sepulcros\u00bb; no es casual que ah\u00ed se ubique el pante\u00f3n municipal, pr\u00e1ctica que parece venir desde la \u00e9poca prehisp\u00e1nica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Los barrios y sus significados<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Estos son los 14 barrios de Iz\u00facar y las dos colonias m\u00e1s antiguas, junto a la traducci\u00f3n de sus nombres:<\/p>\n\n\n\n<p>Santa Catarina Acontla: <em>\u201cLugar donde abundan las tinajas\u00bb <\/em><\/p>\n\n\n\n<p>San Bernardino Mexicapan: \u201cR\u00edo de mexicanos\u201d o \u201cLugar de mexicanos\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>La Asunci\u00f3n Mizquiapan: \u201cR\u00edo de mezquites\u201d o \u201cLugar de mezquites\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>La Magdalena Ixcatihuac\u00e1n: <em>\u201cLugar que tiene algod\u00f3n\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Santa Cruz Coatla: <em>\u201cEntre las serpientes\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>San Mart\u00edn Huaquechula: <em>\u201cLugar de las aves de hermoso plumaje\u201d<\/em> o <em>\u201cEn compa\u00f1\u00eda de los quecholes\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Santa Cruz Tecoxco: <em>\u201cPiedra en el hueco\u201d<\/em> o <em>\u201cLugar de los sepulcros\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"866\" height=\"1024\" data-id=\"4314\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-2-866x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4314\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-2-866x1024.jpeg 866w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-2-254x300.jpeg 254w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-2-768x908.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-2.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 866px) 100vw, 866px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"819\" height=\"1024\" data-id=\"4315\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-4-819x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4315\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-4-819x1024.jpeg 819w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-4-240x300.jpeg 240w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-4-768x961.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-4.jpeg 1052w\" sizes=\"auto, (max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"855\" height=\"1024\" data-id=\"4313\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-3-855x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4313\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-3-855x1024.jpeg 855w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-3-250x300.jpeg 250w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-3-768x920.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-3.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 855px) 100vw, 855px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"832\" height=\"1024\" data-id=\"4312\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-5-832x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4312\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-5-832x1024.jpeg 832w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-5-244x300.jpeg 244w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-5-768x945.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-5.jpeg 1046w\" sizes=\"auto, (max-width: 832px) 100vw, 832px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"818\" height=\"1024\" data-id=\"4316\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-818x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4316\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-818x1024.jpeg 818w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-240x300.jpeg 240w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-768x961.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM.jpeg 1048w\" sizes=\"auto, (max-width: 818px) 100vw, 818px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"822\" height=\"1024\" data-id=\"4311\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-1-822x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4311\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-1-822x1024.jpeg 822w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-1-241x300.jpeg 241w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-1-768x957.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-1.jpeg 1027w\" sizes=\"auto, (max-width: 822px) 100vw, 822px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"864\" height=\"1024\" data-id=\"4317\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-2-864x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4317\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-2-864x1024.jpeg 864w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-2-253x300.jpeg 253w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-2-768x910.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-2.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Santiago Mihuac\u00e1n: <em>\u201cLugar de las espigas de ma\u00edz\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>San Diego Chiconcuac: <em>\u201cLugar de 7 serpientes\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>San Juan Piaxtla: <em>\u201cTierra larga\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>San Juan Coahuixtla: <em>\u201cLugar de la lluvia\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Santo Tom\u00e1s Chilan: \u201c<em>Lugar de chiles\u201d<\/em> o <em>\u201cEn el chilar\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Los Reyes Zoquitl\u00e1n: \u201c<em>Cerca del lodo\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Santiago Mazatla: <em>\u201cLugar de venados\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"857\" height=\"1024\" data-id=\"4307\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-857x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4307\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-857x1024.jpeg 857w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-251x300.jpeg 251w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-768x917.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 857px) 100vw, 857px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"870\" height=\"1024\" data-id=\"4309\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-1-870x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4309\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-1-870x1024.jpeg 870w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-1-255x300.jpeg 255w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-1-768x904.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-1.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"846\" height=\"1024\" data-id=\"4308\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-2-846x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4308\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-2-846x1024.jpeg 846w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-2-248x300.jpeg 248w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-2-768x929.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-2.jpeg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 846px) 100vw, 846px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"855\" height=\"1024\" data-id=\"4306\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-3-855x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4306\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-3-855x1024.jpeg 855w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-3-250x300.jpeg 250w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-3-768x920.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-3.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 855px) 100vw, 855px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"840\" height=\"1024\" data-id=\"4304\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-4-840x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4304\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-4-840x1024.jpeg 840w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-4-246x300.jpeg 246w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-4-768x936.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-4.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 840px) 100vw, 840px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"814\" height=\"1024\" data-id=\"4310\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-5-814x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4310\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-5-814x1024.jpeg 814w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-5-239x300.jpeg 239w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-5-768x966.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.57-PM-5.jpeg 1041w\" sizes=\"auto, (max-width: 814px) 100vw, 814px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"862\" height=\"1024\" data-id=\"4305\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-862x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4305\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-862x1024.jpeg 862w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-253x300.jpeg 253w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-768x912.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 862px) 100vw, 862px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Colonia San Miguel (Tectepan):<em> \u201cSobre el pedregal\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Colonia El Calvario 1ra Secci\u00f3n (Tianquixpan): <em>\u201cLugar del tianguis o del mercado\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"853\" height=\"1024\" data-id=\"4319\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-1-853x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4319\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-1-853x1024.jpeg 853w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-1-250x300.jpeg 250w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-1-768x922.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.56-PM-1.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 853px) 100vw, 853px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"866\" height=\"1024\" data-id=\"4318\" src=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-3-866x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4318\" srcset=\"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-3-866x1024.jpeg 866w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-3-254x300.jpeg 254w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-3-768x908.jpeg 768w, https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-17-at-1.48.55-PM-3.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 866px) 100vw, 866px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Jerarqu\u00eda y orden<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>El orden en que aparecen los barrios no es casual. Tal como lo documenta el antrop\u00f3logo Karremans, esta jerarqu\u00eda corresponde al n\u00famero de usuarios de agua que cada barrio ten\u00eda. Por ello, Santa Catarina Acontla se considera barrio cabecera occidental y Santiago Mihuac\u00e1n cabecera oriental, raz\u00f3n por la que sus arcos se ubican m\u00e1s cerca del Centro del antiguo palacio municipal.<\/p>\n\n\n\n<p>Con este proyecto, Iz\u00facar no solo adorna su z\u00f3calo: devuelve a sus barrios un s\u00edmbolo de identidad ancestral, donde historia, lengua y memoria se entrelazan en cada imagen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Escrito por: Milton Andr\u00e9s Garc\u00eda Anaya Durante los \u00faltimos d\u00edas, quienes transitan por el z\u00f3calo de Iz\u00facar de Matamoros han notado nuevas im\u00e1genes en las bancas reci\u00e9n colocadas. Se trata&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4328,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4302","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sin-categoria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4302"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4332,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4302\/revisions\/4332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.radioramaizucar.com\/mexicana\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}